Cybersecurity in slimme gebouwen: waar ligt de verantwoordelijkheid?
Slimme gebouwen spelen een steeds grotere rol. Digitale installaties sturen klimaat, toegang en energie aan, systemen wisselen continu data uit en slimme toepassingen maken gebouwen efficiënter en duurzamer. Tegelijk brengt die digitalisering nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. Installaties maken niet langer alleen deel uit van het fysieke gebouw, maar ook van een digitaal ecosysteem. Daardoor rijst een belangrijke vraag: waar liggen de cyberrisico’s en wie draagt de verantwoordelijkheid?
Een modern gebouw gebruikt steeds vaker gekoppelde systemen voor klimaatbeheersing, toegang en energiebeheer. Dat werkt efficiënt en gebruiksvriendelijk, totdat iemand van buitenaf toegang krijgt tot zo’n systeem. Installaties vallen uit, toegangssystemen raken verstoord en bedrijfsprocessen komen stil te liggen. Dan begint al snel de discussie over de oorzaak. Ligt die bij de installatie, het ontwerp, de software, de configuratie of het beheer na oplevering? Installateurs, softwareleveranciers, integrators, beheerders en opdrachtgevers werken nauw samen, waardoor verantwoordelijkheden soms door elkaar lopen. Juist daar ontstaat een nieuw type risico.
Kwetsbaarheden verschuiven naar de digitale laag
Waar fouten vroeger vooral zichtbaar waren in materialen of uitvoering, zitten kwetsbaarheden nu steeds vaker in de digitale component van een installatie. Denk aan onvoldoende beveiligde koppelingen, zwakke toegangscontroles of systemen die technisch goed werken, maar onvoldoende zijn ingericht of beveiligd. Soms komt zo’n kwetsbaarheid pas tijdens het gebruik of na misbruik aan het licht. Daarom verdient cybersecurity aandacht tijdens de hele levenscyclus van een installatie: van ontwerp en inrichting tot beheer en dagelijks gebruik.
Waar stopt het technische risico en begint het cyberrisico?
Ook verzekeringstechnisch loopt die scheidslijn niet altijd scherp. Traditionele verzekeringen, zoals een CAR- of montageverzekering, richten zich vooral op materiële schade tijdens bouw en installatie. Bij een cyberincident draait het juist vaak om bedrijfsverstoring, dataverlies of financiële schade. Een traditionele verzekering dekt die schade niet automatisch. Tegelijk raken digitale en fysieke risico’s steeds sterker met elkaar verweven. Een softwarefout of cyberincident kan bijvoorbeeld een installatie laten uitvallen of beschadigen. Daarom is het belangrijk om vooraf te bepalen welke verzekering welk risico dekt en waar mogelijke hiaten ontstaan.
Goede afspraken beginnen vóór oplevering
Veel organisaties besteden nog onvoldoende aandacht aan de verdeling van verantwoordelijkheden. Terwijl slimme gebouwen zich snel ontwikkelen, neemt ook de afhankelijkheid tussen systemen en partijen toe. Neem cybersecurity daarom vanaf het begin mee in een project. Niet alleen in de techniek, maar ook in contracten en afspraken. Wat verwacht de opdrachtgever van de installateur? Welke rol hebben de softwareontwikkelaar, reseller en beheerder? Wie verzorgt na oplevering updates, toegangsbeheer en beveiliging? En sluiten de verzekeringen aan op die afspraken? Ook wet- en regelgeving stelt steeds strengere eisen aan digitale veiligheid. De Cyber Resilience Act (CRA) legt bijvoorbeeld meer verantwoordelijkheid bij partijen die digitale producten ontwikkelen, leveren of op de markt brengen. Onduidelijke afspraken over beheer, updates of toegangsrechten vergroten niet alleen de kwetsbaarheid, maar ook de kans op discussie als het misgaat. Cybersecurity verdient daarom dezelfde aandacht als ontwerp, uitvoering en veiligheid. Door vooraf duidelijke afspraken te maken over verantwoordelijkheden, beveiliging en verzekeringen, verkleint u de kans op problemen achteraf.
Vragen?
Meer weten over een cyberverzekering naast de gebruikelijke CAR-verzekering? Meijers brengt technische en digitale risico’s in samenhang in kaart en denkt graag met u mee.
